ฉลาดคิด จิตบริสุทธิ์ จุดประกายฝัน ผูกพันรักสามัคคี

มาตรการ 4: การเพิ่มพื้นที่สื่อสร้างสรรค์

แนวคิด:

• ในประเทศที่สังคมพัฒนาแล้ว พบว่า สื่อเป็นสถาบันหลักในการหล่อหลอม และสร้างคุณค่าของสังคม สถาบันสื่อมักได้รับการสนับสนุนทั้นด้านทุน มาตรการส่งเสริม และมาตรการกำกับดูแลเนื้อหาอย่างเหมาะสมจากรัฐบาล เช่น องค์กรบีบีซีของอังกฤษ สถานีโทรทัศน์เอ็นเอชเคของญี่ปุ่น หรือ การสนับสนุนโดยองค์กรท้องถิ่นและมูลนิธิ เช่น สถานีโทรทัศน์ท้องถิ่นในรัฐต่างๆ ของแคนาดา สหรัฐอเมริกา และในไต้หวัน
• ปัจจุบันเยาวชนไทยใช้เวลาเสพสื่อมากถึงวันละ 7 ชั่วโมง ในจำนวนนี้ใช้เวลาอยู่หน้าจอโทรทัศน์เฉลี่ยวันละ 3-6  ชั่วโมง โดยเฉพาะกลุ่มวัย 6-14 ปี เล่นอินเทอร์เน็ตวันละ 1-2 ชั่วโมง คุยโทรศัพท์และโหลดภาพหรือเกมวันละ 1-2 ชั่วโมง ซึ่งรวมแล้วทั้งปี ใช้เวลามากกว่าจำนวนชั่วโมงนห้องเรียนถึง 640 ชั่วโมง แต่ในขณะเดียวกัน อัตราการอ่าหนังสือของคนไทยยังอยู่ในระดับต่ำมาก เฉลี่ย 5 เล่มต่อคนต่อปี ขณะที่ประเทศสิงคโปร์แลเวียดนาม อยู่ที่ 40-60 เล่มต่อคนต่อปี
• เมื่อสื่อกลายเป็นแหล่งเรียนรู้หลักของเด็กและเยาวชน และจะยิ่งมีอิทธิพลมากขึ้นเหนือแหล่งเรียนรู้อื่นๆ (ได้แก่ ครอบครัว เพื่อน โรงเรียน ชุมชน) เมื่อเด็กเติบโตขึ้น ดังนั้น แนวทางที่เหมาะสมคือ การส่งเสริมให้มีพื้นที่สื่อสร้างสรรค์จำนวนมากให้ เข้าถึงเด็ก เยาวชน และครอบครัวอย่างทั่วถึง ตลอดจนการดูแลควบคุมสื่อที่เป็นพิษภัยให้น้อยลง และสนับสนุนให้ครอบครัวได้มีทักษะของการรู้เท่าทันสื่อ ซึ่งเป็นบทบาทที่รัฐบาลดำเนินการได้โดยใช้กลไกทางกฎหมาย และการสร้างความร่วมมือกับสื่อ และภาคส่วนต่างๆในสังคม

มาตรการเพิ่มพื้นที่สื่อสร้างสรรค์:

• นายกรัฐมนตรี นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้ประกาศนโยบายสนับสนุนพื้นที่สื่อสร้างสรรค์ และได้มอบหมายให้รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ดำเนินการเรื่อง “กองทุนสนับสนุนสื่อสร้างสรรค์สำหรับเด็ก เยาวชน และครอบครัว”
• ในช่วงระยะเวลา 3-4 ปีมานี้ องค์ความรู้เรื่อง กองทุนสนับสนุนสื่อสร้างสรรค์ ได้รับการศึกษาวิจัยและพัฒนาขึ้นอย่างละเอียดและรอบด้าน ในฐานะที่เป็นกลไกสร้างแรงจูงใจให้เกิดการพัฒนาและสร้างสรรค์สื่อที่มีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยังมีการขับเคลื่อนสังคมของเครือข่ายสื่อเพื่อเด็กและครอบครัว ประกอบด้วยองค์กรหลัก 76 องค์กร ร่วมรณรงค์สร้างความเข้าใจและการสนับสนุนจากสังคม และผลักดันให้เป็นข้อเสนอในวาระแห่งชาติเพื่อเด็กและเยาวชน (พ.ศ.2550) และวาระแห่งชาติเรื่องพื้นที่สร้างสรรค์ (พ.ศ. 2552)
• การศึกษาได้เสนอแหล่งที่มาของรายได้กองทุนสนับสนุนสื่อสร้างสรรค์ ได้แก่ เงินอุดหนุนจากกองทุนวิจัยและพัฒนากิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมฯ ที่จะเกิดขึ้นตาม พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ (ขณะนี้กำลังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของสภาฯ) การจัดสรรงบประมาณของรัฐจากภาษีสรรพสามิต เงินอุดหนุนจากหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ และการบริจาคที่สามารถลดหย่อนภาษีได้ 2 เท่า
• ตัวอย่างการเพิ่มพื้นที่สื่อ"สร้างสรรค์"
          สสส.มียุทธศาสตร์ส่งเสริมรายการวิทยุและโทรทัศน์สำหรับเด็ก เยาวชน และครอบครัว มาตั้งแต่ปี 2547 มีรายการโทรทัศน์ต้นแบบที่เผยแพร่ออกไปแล้วจำนวน 116 รายการ และขณะนี้ได้ร่วมกับสถานีทีวีไทย ทำให้ผังรายการวันเสาร์-อาทิตย์ เป็นช่วงเวลาของเด็ก เยาวชน และครอบครัว

         “ฟิ้ว” พื้นที่สร้างสรรค์สำหรับเด็กและเยาวชน ผ่านกิจกรรมเว็บไซด์ฟิ้ว (www.fuse.in.th) เวทีสำหรับรวบรวมผลงานของเยาวชน ทั้งงานเขียน หนังสั้น สารคดี ภาพถ่ายนำเสนอบนโลกออนไลน์ , นิตยสาร “ฟิ้ว” อีกช่องทางหนึ่งในการนำเสนอความเคลื่อนไหวในแวดวงสื่อภาพเคลื่อนไหว และภาพผลงานบนโลกออนไลน์ที่น่าสนใจ รวมถึงบทสัมภาษณ์ผู้ผลิตสื่อสร้างสรรค์ และ “ฟิ้วแคมป์” เพื่อให้เกิดชุมชนนักสร้างงาน พร้อมกับการเปิดพื้นที่ให้กับผู้ที่สร้างงานในรูปแบบต่างๆ ซึ่งจัดขึ้นทุกเสาร์ที่ 3 ของเดือน

แนวทาง:

1. รัฐบาลมีมติคณะรัฐมนตรีให้สถานีวิทยุและสถานีโทรทัศน์ จัดสรรเวลาให้แก่รายการสำหรับเด็ก เยาวชน และครอบครัว ไม่น้อยกว่า 3 ชั่วโมง ในช่วงเวลาดี (16.00-22.00 น. สำหรับโทรทัศน์ และ 07.30 – 09.30 น. และ 16.30-18.30 น. สำหรับวิทยุ)
2. รัฐบาลจัดสรรคลื่นวิทยุอย่างน้อย 1 คลื่น ให้เป็นคลื่นสาธารณะสำหรับเด็ก เยาวชน และครอบครัว โดยได้รับการอุดหนุนจากรัฐ



3. รัฐบาลดำเนินการจัดตั้งสำนักงานสนับสนุนสื่อสร้างสรรค์ ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีเพื่อให้มีการดำเนินการและการจัดสรรงบประมาณในเบื้องต้น และพัฒนาเป็นพ.ร.บ.กองทุนสนับสนุนสื่อสร้างสรรค์ ในโอกาสต่อไป พร้อมกับผลักดันร่างพ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ (ขณะนี้กำลังอยู่ในชั้นกรรมาธิการ) ซึ่งได้มีการปรับปรุงร่างฯให้ครอบคลุมภารกิจของกองทุนสนับสนุนสื่อสร้างสรรค์ไว้แล้ว
4. รัฐบาลดำเนินการเรื่องระบบการเงินการคลังในรูปแบบที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพสำหรับกองทุนสนับสนุนสื่อสร้างสรรค์ อาทิ การกำหนดมาตรการทางภาษีสรรพสามิต และการหักลดหย่อนจากเงินบริจาคได้ 2 เท่า

หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง:

• กระทรวงวัฒนธรรม
• สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)